Faktoj pri KOVIM-19

─ťisdatigita: junio 2020; Kundividu ─ëe: Twitter / Facebook
Lingvoj: CN, CZ, DE, EN, EO, ES, FR, GR, HE, HU, IT, KO, MS, NL, JP, PL, PT, RO, RU, SE, TR

Plene referencitaj faktoj pri KOVIM-19, liveritaj de ekspertoj en la kampo, por helpi niajn legantojn fari realisman risko-takson.

La sola rimedo por kontra┼şbatali la plagon estas honesteco.” Albert Camus (1947)

Superrigardo

  1. La┼ş la plej lastatempaj imunologiaj kaj serologiaj studoj, la totala infekta mortokvanto (IFR) de KOVIM-19 estas proksimume 0,3% kaj do ene de la gamo de forta sezona gripo de la normala tipo.
  2. En landoj kiel Usono, Britio kaj e─ë sen┼Łlosa Svedio, la ─Łenerala mort-indico ekde la komenco de la jaro estas en la gamo de forta gripo-sezono; en landoj kiel Germanio, A┼şstrio kaj Svislando, la ─Łenerala mort-indico estas en la gamo de milda gripo-sezono.
  3. E─ë en la lokoj de la mondo kie plej trovi─Łas la malsano, la risko de morto por la ─Łenerala lo─Łantaro en la a─Ł-rango de lernantoj kaj laboristoj estas simila al tiu de ─ëiutaga a┼ştoveturo al la laborejo. La risko estis komence superkalkulita ─ëar multaj homoj kun nur mildaj a┼ş neniuj simptomoj ne enkalkuli─Łis.
  4. ─ťis 80% el ─ëiuj test-pozitivaj homoj restas sen simptomoj. E─ë inter la a─Łoj de 70 kaj 79, ─ëirka┼ş 60% restas sen simptomoj. Pli ol 95% el tiuj kiuj malsani─Łas elmontras nur mildajn simptomojn.
  5. ─ťis 60% el ─ëiuj homoj jam povas havi ioman ─ëelan fon-imunecon kontra┼ş KOVIM-19 pro kontakto kun anta┼şaj kronvirusoj (t.e. virusoj de normalaj malvarmumoj).
  6. La meza a┼ş avera─Ła a─Ło de la forpasintoj en plej multaj landoj (inkluzive Italion) estas pli ol 80 jaroj, kaj nur ─ëirka┼ş 4% el la forpasintoj ne havis gravajn anta┼şkondi─ëojn. La a─Ło kaj riska profilo de la mortintoj tiel esence konformi─Łas al tiuj de la normala morteco.
  7. En multaj landoj, ─Łis du trionoj el ─ëiuj kromaj mortoj estas okazintaj en flegejoj, kiuj ne profitas de ─Łenerala ┼Łlosado. Plie, en multaj kazoj ne estas klare ─ëu tiuj homoj vere mortis pro KOVIM-19 a┼ş pro semajnoj da ekstrema stre─ëiteco kaj izoliteco.
  8. ─ťis 30% el ─ëiuj pliaj mortoj eble estis ka┼şzitaj ne de KOVIM-19, sed de la efikoj de la ┼Łlosado, paniko kaj timo. Ekzemple, la kuracado de koratakoj kaj frapoj malplii─Łis ─Łis 60% ─ëar multaj pacientoj ne plu kura─Łis iri al hospitalo.
  9. E─ë en la tiel nomataj ÔÇťKOVIM-19-mortojÔÇŁ, ofte ne klaras ─ëu ili okazis pro la viruso a┼ş nur kun ─Łi (t.e. anka┼ş kun subaj malsanoj), a┼ş ─ëu ili estis kalkulitaj kiel nur ÔÇťsupozitaj kazojÔÇŁ kaj tute ne testitaj. Tamen la oficialaj ciferoj kutime ne montras ─ëi tiun distingon.
  10. Multaj amaskomunikilaj raportoj pri junaj kaj sanaj homoj mortintaj pro KOVIM-19 rezultis esti falsaj: multaj el ─ëi tiuj junuloj a┼ş ne mortis pro KOVIM-19, estinte grave malsanaj (ekzemple pro neagnoskita le┼şkemio), a┼ş ilia a─Ło fakte estis 109 anstata┼ş 9 jaroj. La asertita kresko de la Kawasaki-malsano en infanoj anka┼ş montri─Łis falsa.
  11. Fortaj kreskoj de regiona morteco eblas se okazas kolapso ─ëe la prizorgado de maljunuloj kaj malsanuloj rezulte de infektado a┼ş paniko, a┼ş se ─ëeestas pliaj risk-faktoroj kiel ekzemple severa aer-poluo. Dubindaj regularoj por traktado pri la forpasintoj estas foje kondukintaj al kromaj ┼Łtopi─Łoj en funebraj a┼ş kremaciaj servoj.
  12. En landoj kiel Italio kaj Hispanio, kaj iugrade anka┼ş Britio kaj Usono, hospitalaj super┼Łar─Łoj ┼Łuldi─Łantaj al fortaj ondoj de gripo ne estas malkutimaj. Krome, ─Łis 15% el la kuracistoj kaj sanlaboristoj meti─Łas nuntempe en kvarantenon, kvankam plimulto el tiuj ─ëi 15% nek montros simptomojn nek prezentos minacon al ies sano.
  13. La ofte montrataj eksponencialaj kurboj de ÔÇťkronaj kazojÔÇŁ estas misgvidaj, ─ëar anka┼ş la nombro de testoj plii─Łis eksponenciale. En plej multaj landoj, la proporcio de pozitivaj testoj al testoj ─Łenerale (t.e. la pozitiva indico) restis konstanta je 5% ─Łis ÔÇőÔÇő25% a┼ş plii─Łis nur iomete. En multaj landoj, la pinto de la disvasti─Ło jam estis atingita anta┼ş la ┼Łlosado.
  14. Landoj sen elir- kaj kontakt-malpermesoj, kiel Japanio, Sud-Koreio, Belorusio a┼ş Svedio, ne estas spertintaj pli negativan serion de eventoj ol aliaj landoj. Svedio estis e─ë la┼şdita de la Monda Organiza─Áo pri Sano kaj nun profitas de pli alta imuneco kompare al ┼Łlositaj landoj.
  15. La timo pri manko de spirma┼Łinoj estis malpravigebla. La┼ş pulmaj specialistoj, la invasiva ventolado (intubado) de KOVIM-19-pacientoj, kio estas farata parte pro timo pri disvastigo de la viruso, fakte estas ofte kontra┼şproduktiva kaj dama─Ła al la pulmoj.
  16. Kontra┼şe al komencaj supozoj, diversaj studoj estas montrintaj ke ekzistas neniu atesta─Áo ke la viruso disvasti─Łas tra aerosoloj (t.e. etaj eroj flosantaj en la aero) a┼ş tra frotaj infektoj (ekz. sur pordoteniloj a┼ş po┼Łtelefonoj). La ─ëefaj modoj de transdono estas rekta kontakto kaj gutoj produktitaj dum tusado a┼ş susurado.
  17. Nek ekzistas scienca atesta─Áo pri la efikeco de viza─Łaj maskoj ─ëe sanaj a┼ş sensimptomaj individuoj. Male, spertuloj avertas ke tiaj maskoj interrompas normalan spiradon kaj povas fari─Łi ÔÇť─Łerm-portantojÔÇŁ. Gvidaj kuracistoj estas nomintaj ilin ÔÇťamaskomunikila promocia─ëoÔÇŁ kaj ÔÇťridindajÔÇŁ.
  18. Multaj klinikoj en E┼şropo kaj Usono restis forte subutiligataj a┼ş preska┼ş malplenaj dum la KOVIM-19-a pinto kaj en iuj kazoj devis sendi dungitojn hejmen. Multnombraj operacioj kaj terapioj estis nuligitaj, inkluzive de multaj kanceraj kontroloj kaj transplantoj de organoj.
  19. Pluraj amaskomunikiloj estis kaptitaj ─ëe provoj dramigi la situacion en hospitaloj, foje e─ë per manipulaj bildoj kaj videoj. ─ťenerale, la malprofesieca raportado de multaj amaskomunikiloj maksimumigis timon kaj panikon en la lo─Łantaro.
  20. La virus-testilaroj uzataj internacie estas eraremaj kaj povas produkti falsajn pozitivajn kaj falsajn negativajn rezultojn. Plie, la oficiala virus-testo ne estis klinike validigita pro tempopremo kaj povas foje reagi pozitive al aliaj kronvirusoj ol KOVIM-19.
  21. Multnombraj internacie famaj ekspertoj en la kampoj de virologio, imunologio kaj epidemiologio konsideras la mezurojn prenitajn kontra┼şproduktivaj kaj rekomendas rapidan naturan imuni─Ładon de la ─Łenerala lo─Łantaro kaj protektadon de risko-grupoj.
  22. Neniam ekzistis medicina kialo por la fermo de lernejoj, ─ëar la risko je malsani─Ło kaj transdonado ─ëe infanoj estas ekstreme malalta. Nek ekzistas medicina kialo por malgrandaj klasoj, maskoj a┼ş ÔÇťsocia distancigoÔÇŁ-reguloj en lernejoj.
  23. La pretendo ke nur severa KOVIM-19 sed ne gripo povas ka┼şzi venosan trombozon kaj pulman embolismon ne veras, ─ëar oni scias jam de 50 jaroj ke severa gripo multe pliigas la riskon je trombozo kaj embolismo.
  24. Pluraj medicinaj fakuloj priskribis vakcinojn kontra┼ş koronavirusoj kiel nenecesaj a┼ş e─ë dan─Łeraj. Efektive, la vakcino kontra┼ş la tiel nomata porka gripo de 2009, ekzemple, gvidis al foje severa neurologia dama─Ło kaj al procesoj je milionoj da dolaroj. Anka┼ş en la testado de novaj kronvirusaj vakcinoj okazis jam gravaj komplika─Áoj kaj fiaskoj.
  25. Tutmonda gripo a┼ş kronvirusa pandemio povas efektive etendi─Łi dum pluraj sezonoj, sed multaj studoj pri “dua ondo” bazi─Łas sur tre malrealismaj supozoj, kiel konstanta risko de malsano kaj morto tra ─ëiuj a─Łoj.
  26. Pluraj flegistinoj, ekzemple en Novjork-urbo, priskribis multfoje fatalan medicinan misadministradon de KOVIM-pacientoj pro pridubaj financaj instigoj a┼ş malta┼şgaj medicinaj protokoloj.
  27. La nombro de homoj suferantaj je senlaboreco, depresioj kaj hejma perforto kiel rezulto de la rimedoj atingis historie rekordajn altojn. Pluraj spertuloj anta┼şdiras ke la rimedoj prenos multe pli da vivoj ol la viruso mem. La┼ş Unui─Łinaj Nacioj 1,6 miliardoj da homoj tra la mondo staras ─ëe tuja risko je perdo de sia vivtenado.
  28. La denuncanto de la Nacia Sekureca Agentejo Edward Snowden avertis ke la ÔÇťkrona krizoÔÇŁ estos uzata por la permanenta ekspansio de tutmonda gvatado. La fama virologo Pablo Goldschmidt parolis pri ÔÇťtutmonda amaskomunikila teroroÔÇŁ kaj ÔÇťtotalismaj rimedojÔÇŁ. La gvida brita virologia profesoro John Oxford parolis pri ÔÇťamaskomunikila epidemioÔÇŁ.
  29. Pli ol 500 scienculoj estas avertintaj pri ÔÇťsenprecedenca gvatado de la socioÔÇŁ per problemecaj programoj por ÔÇťkontakta spuradoÔÇŁ. En iuj landoj, tia ÔÇťkontakta spuradoÔÇŁ estas jam plenumata rekte de la sekreta polico. En pluraj partoj de la mondo, la lo─Łantaro estas jam kontrolata per dronoj kaj alfrontas seriozan troetendi─Łon de la polica potenco.
  30. Studo de Monda Organiza─Áo pri Sano en 2019 pri publikaj sanrimedoj kontra┼ş pandemia gripo trovis ke el medicina perspektivo, ÔÇťkontakta spuradoÔÇŁ estas ÔÇťne rekomendata en ajnaj cirkonstancojÔÇŁ. Malgra┼ş tio, spuraj programoj estas jam fari─Łintaj iugrade devigaj en pluraj landoj.

Diagramoj

Pliaj ─Łisdatigoj en la angla.


Kundividu ─ëe: Twitter / Facebook

WordPress.com.

Up ↑